Chrzan jest naturalnym antybiotykiem, remedium na chore zatoki i migdałki, a nawet na raka. Szczegółowo opisałam jego działanie w tym wpisie. Jest on też pozycją obowiązkową w mojej kuchni, podobnie jak inne naturalne antybiotyki, np. cebula, czosnek czy imbir. Używam zarówno liści chrzanu jak i jego korzenia. Są idealne jako przyprawa do potraw z ryb, serów, zup, sałatek i surówek. Idealnie łączy się z burakami, jabłkami, ziemniakami, białym twarożkiem, sokiem z cytryny czy jajkami na twardo. Liści chrzanu używam do przygotowania wegetariańskich gołąbków lub jako składnik sosu pesto. Na zimę robię dużo kiszonek, w których chrzan jest obowiązkowym składnikiem – nadaje aromatu, trwałości, sprężystości (kiszone ogórki dzięki niemu są kruche i chrupiące) oraz zwiększa ich właściwości prozdrowotne.

Najbardziej wartościowy jest chrzan zaraz po utarciu, kiedy posiada najwięcej odżywczych wartości. Oczywiście taki chrzan jest bardzo ostry! Czasem jedząc go lecą nam z oczy łzy – to doskonały objaw! Właśnie taki chrzan najlepiej leczy zatoki oraz spojówki.

Kupując chrzan należy zwrócić uwagę na jego świeżość, jędrność, twardość, zapach i wygląd – powinien być pachnący, a po przecięciu biały i wilgotny. Korzenie wykopane jesienią przechowuje się w piwnicy lub spiżarni, w ziemiankach lekko zakopane w wilgotnym piasku, a liście najlepiej wysuszyć, wcześniej dokładnie myjąc w chłodnej wodzie.

Propozycje wykorzystania chrzanu w kuchni i apteczce:

Syrop chrzanowy z miodem i sokiem z cytryny – do stosowania w podczas infekcji, grypy, kaszlu, zapaleniu oskrzeli, zaflegmieniu płuc i w nieżytach górnych dróg oddechowych:

  • 200 g świeżo startego chrzanu
  • 1 szklanka chłodnej, przegotowanej wody
  • 200 g miodu lipowego
  • 4 łyżki soku z cytryny

Robię to najprościej jak się da 🙂 Do miksera (musi być w miarę mocny, ja używam takiego normalnego, jak do koktajli) wrzucam obrany i pokrojony na kawałki chrzan, zalewam go wodą, dodaję miód i sok z cytryny, a następnie wszystko razem miksuję.  Odstawiam pod przykryciem na 1 godz. w temperaturze pokojowej. Następnie na misce układam sitko, na nim układam złożoną gazę, całość mikstury wylewam, odciskam, wykręcam, a cały ten mały chrzanowy „tobołek” wrzucam do foliowego woreczka, którzy szczelnie zawiązuję (żeby nie drażniło oczu i nosów). Wyrzucam. Syrop przelewam do słoiczka.

Uwaga – to jest duża porcja, można zrobić połowę!

Dawkowanie: dorośli – 1 łyżka 3-4 razy dziennie z ciepłą przegotowaną wodą; dzieci – 1 łyżeczka 2-3 razy dziennie, również z ciepłą wodą.

Prosty chrzan domowy:

  • 500 dag korzenia chrzanu,
  • sok wyciśnięty z całej cytryny
  • sól (np. himalajska), trochę cukru lub ksylitolu
  • ok. pół szklanki gorącej wody (jeśli chcemy, by chrzan był łagodny) lub zimnej wody (jeśli chcemy, by chrzan był bardzo ostry)
  • opcjonalnie, jeśli chcemy, by chrzan był łagodny można dodać 4-6 łyżek gęstej śmietany (lub w wersji light jogurtu naturalnego), a jeśli chcemy, by był ostry to rezygnujemy z tego składnika

Wykonanie:
Korzeń chrzanu umyj, oczyść i obierz, a następnie zetrzyj na tarce z małymi oczkami lub w sokowirówce (ja tak właśnie robię). Podczas tarcia chrzanu są dwie metody, aby zabezpieczyć się przez drażniącym, ostrym zapachem: tarcie w pobliżu źródła ciepła (kiedyś tarło się go na zewnątrz lub przy źródle ciepła, np. przy piecu (teraz przy zapalonym palniku) oraz przy otwartym oknie. Starty chrzan należy połączyć w szklanym pojemniku (np. w słoiku) z wodą i sokiem z cytryny, soją oraz cukrem. Odczekaj chwilę, dodaj jogurt lub śmietanę. Następnie przełóż chrzan do czystych i suchych szklanych słoiczków dokładnie zakręć.

Masło antybakteryjne chrzanowo- czosnkowe:

  • 1/2 kostki dobrego masła w temperaturze pokojowej
  • 2 łyżki świeżo startego chrzanu,
  • 2 ząbki czosnku – obranego i wyciśniętego przez praskę
  • 1/2 łyżeczka soli himalajskiej (opcjonalnie)
  • 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
  • 1 łyżka soku z cytryny (opcjonalnie)

Chrzan wymieszaj z sokiem z cytryny, masło utrzyj z solą i czosnkiem, a następnie stopniowo dodawaj chrzan i natkę pietruszki (zniweluje zapach czosnku po spożyciu!). Dokładnie mieszaj i przechowuj w lodówce. Możesz również zawinąć w pergamin i włożyć do lodówki, a następnie kroić w plastry i układać np. upieczonej rybie, ziemniakach lub innych warzywach.

„Ciasto chrzanowe” – nie do jedzenia :) – wg przepisu mgr farmacji Honoraty Milczarek-Szalkowkiej, Wiadomości Zielarskie 2/2000:

  • 1/2 kg mąki (może być razowa),
  • 10 dag drobno utartego chrzanu,
  • 1 łyżka stołowa oleju i nieco wody;

Wymieszaj i zagnieć ciasto, tak jak na pierogi. Następnie rozwałkuj je na dość duże plastry o grubości 0,5-1,0 cm i połóż w ciepłe miejsce (obok kaloryfera, przy piekarniku). Tak ogrzane ciasto połóż na bolące mięśnie, stawy, kręgosłup i owiń ręcznikiem. Trzymać 15-20 min aż do odczucia silnego pieczenia – wtedy ciasto zdejmij, wytrzyj zaczerwienione miejsce i posmaruj olejem słonecznikowym lub oliwą z oliwek. Ciasto chrzanowe możesz użyć ponownie – wystarczy, że je zwiniesz, włożysz do stoika i będziesz trzymać w chłodzie.

W czasie przeziębienia można również stosować ciasto chrzanowe podobnie jak bańki (o których napisałam szczegółowo tutaj), układając je na plecach, ramionach, lub bokach klatki piersiowej uważając, by nie podrażnić skóry. Ciasto chrzanowe wspomaga leczenie zapalenia stawów, uśmierza bóle reumatyczne i artretyczne.

 

Propozycje wykorzystania chrzanu jako kosmetyku:

Chrzan jest również rewelacyjnym kosmetykiem! Minimalizuje oznaki starzenia skóry, widocznie zmniejsza i wygładza zmarszczki, czyni cerę delikatną, miękką i rozświetloną. Usuwa piegi, plamy, wszelkie przebarwienia (w tym słoneczne), wybiela i rozjaśnia skórę. Sprawdza się w pielęgnacji skóry tłustej lub z wypryskami, działa antybakteryjnie, przeciwzapalnie i leczy istniejące rany. Kosmetyki z chrzanu są bardzo łatwe do wykonania w domu!

Tonik rozjaśniający: 

Świeży korzeń chrzanu umyj, oczyść i pokrój na drobne kawałki. Zalej szklanką octu jabłkowego (pisałam o nim tutaj) i odstaw do spiżarni lub do piwnicy na dziesięć dni. Po tym czasie przecedź płyn i przemywaj nim skórę pokrytą piegami, przebarwieniami, bliznami po trądziku lub plamami wątrobowymi rano i wieczorem. Tonik działa również bakterio- i grzybobójczo.

Preparat do mycia twarzy: 

Drobno utarty korzeń chrzanu wraz z garścią płatków owsianych zalewamy kozim lub migdałowym mlekiem i gotujemy aż łatki zmiękną. Ciepłym preparatem przemywamy twarz rano i wieczorem – będzie delikatna i wybielona.

 

Chrzan to cudowny, naturalny dar który powinniśmy spożywać przez cały rok. Jednak przypominamy sobie o nim głównie przed świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocą. Mam nadzieję, że tym wpisem przekonam Was, aby ten cud natury gościł w Waszych domach zdecydowanie częściej. :)

 

Uwaga:
  • Osoby cierpiące na marskość wątroby, stany zapalne przewodu pokarmowego lub nerek powinny bardzo uważać na spożywanie chrzanu!
  • Zastosowanie chrzanu bezpośrednio na skórę lub oczy może spowodować podrażnienia oraz uczucie pieczenia.
  • Osoby z problemami tarczycy powinny skonsultować spożywanie chrzanu z lekarzem.
  • Małe dzieci oraz osoby cierpiące na choroby nerek, żołądka lub jelit powinny spożywać chrzan tylko w niewielkich ilościach lub niezbyt mocny (np. z dodatkiem buraków, marchewki, śmietany lub jogurtu)